Karanlıktan, canavarlardan ya da yalnız kalmaktan korkan bir çocuk, ebeveynler için sık karşılaşılan bir durumdur. Korkuların büyük bölümü zihinsel gelişimle birlikte ortaya çıkar ve zamanla azalır. Yine de çocuğun gece sık sık çığlıkla uyanması ya da gündelik hayatını kısıtlayan korkular yaşaması dikkatle izlenmesi gereken bir tablodur.
Yaşa Göre Değişen Korkular
Bebeklerde yabancı kaygısı ve yüksek seslerden ürkme görülür. Okul öncesi dönemde hayal gücü genişlediği için karanlık, hayali yaratıklar ve hayvanlar öne çıkar. Bu yaşta çocuk gerçekle hayali ayırmakta zorlanır. Okul çağında ise hastalık, yaralanma, ders başarısı ve yakınlarını kaybetme gibi daha gerçekçi kaygılar belirir. Ergenlikte sosyal değerlendirilme korkusu artar. Korkunun yaşa uygun olması çoğu zaman gelişimin sağlıklı ilerlediğini gösterir.
Kâbus mu, Gece Terörü mü?
Kâbuslar genellikle gecenin ikinci yarısında, rüya uykusunda görülür. Çocuk uyanır, rüyasını hatırlar ve sakinleştirilmeye ihtiyaç duyar. Gece terörü ise uykunun ilk saatlerinde olur. Çocuk gözleri açık hâlde çığlık atabilir, terleyebilir, ancak sizi tanımaz ve sabah olanı hatırlamaz. Gece terörü sırasında çocuğu uyandırmaya çalışmak yerine güvenliğini sağlamak, yanında sakin biçimde beklemek daha doğrudur. İki durumun yönetimi farklı olduğundan, ayrımı yapmak önemlidir.
Evde Neler Yapılabilir?
Korkuyu küçümsemek ya da zorla yüzleştirmek işe yaramaz. “Korkacak bir şey yok” demek yerine duyguyu adlandırmak, çocuğun anlaşıldığını hissetmesini sağlar. Düzenli bir uyku saati ve yatmadan önce sakin bir rutin kâbus sıklığını azaltabilir. Yatmadan önce korku içerikli ekran görüntülerinden kaçının. Gece lambası ya da kapının aralık bırakılması gibi küçük düzenlemeler rahatlatır. Kâbustan sonra çocuğu sarıp rüyayı kısaca dinlemek, ertesi gün bunu resme dökmesini önermek duygunun boşalmasına yardım eder. Korkulan şeye kademeli ve çocuğun hızına uygun yaklaşmak da destekleyicidir. Konuyla ilgili uzman görüşü almak isteyenler oyun terapisi Ankara bilgilerine göz atabilir.
Uzmana Başvurma Zamanı
Korkular birkaç haftadan uzun sürüyorsa, okula gitmeyi, arkadaşlarla oynamayı ya da yalnız uyumayı engelliyorsa destek almak yerinde olur. Haftalarca süren sık kâbuslar, travmatik bir olayın ardından başlayan uyku bozuklukları, karın ağrısı gibi bedensel yakınmalar ve belirgin içe kapanma da işaretlerdendir. Çocuk psikoloğu ya da çocuk ruh sağlığı uzmanı, nedeni değerlendirerek çocuğa ve aileye uygun yöntemi belirler.
Çocuğun korkusunu ciddiye almak, ona güvenli bir ilişki sunmanın ilk adımıdır. Gözlemlerinizi not etmek, uzmanla görüşürken de size önemli ölçüde yardımcı olur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez. Karar Defteri bir klinik değildir ve hizmet sunmaz.